Παρουσίαση/Προβολή

(645) -  Κουρούτζας Χρήστος

Περιγραφή Μαθήματος

Το μάθημα εισαγάγει τις φοιτήτριες και τους φοιτητές στην Κοινωνιολογία της Επιστήμης και της Τεχνολογίας. Αφετηρία του μαθήματος αποτελεί η κατανόηση της επιστήμης και της τεχνολογίας ως κοινωνικά φαινόμενα, όπως αυτά διαμορφώνονται στη νεωτερική συνθήκη και μέσα σε συγκεκριμένα ιστορικά-πολιτισμικά συμφραζόμενα. Στόχος του μαθήματος είναι οι φοιτήτριες και οι φοιτητές να κατανοήσουν την κοινωνική βάση παραγωγής της επιστημονικής γνώσης και τις κοινωνικές της όψεις. Ειδική εστίαση δίνεται στην επιστήμη ως κοινωνικό θεσμό και ως κοινωνική πρακτική. Το πρώτο μέρος του μαθήματος έχει θεωρητικό προσανατολισμό και επικεντρώνεται στις γενεαλογίες και στις σύγχρονες κοινωνιολογικές θεωρητικές προσεγγίσεις της επιστήμης και της τεχνολογίας. Σε αυτό το πλαίσιο αναλύονται κεντρικές έννοιες, θεωρίες και προσεγγίσεις, μεταξύ άλλων, ο σχετικισμός και η κοινωνική κατασκευασιοκρατία, η κοινωνική διαμόρφωση, προσεγγίσεις στο πλαίσιο των «μελετών εργαστηρίου», η θεωρία δικτύου δρώντων (actor network theory), η θεωρία της αναστοχαστικότητας κ.α. Iχνηλατούνται οι αντιθετικές ερμηνείες που αναπτύχθηκαν για την επιστήμη και την τεχνολογία στο πλαίσιο της πορείας της έννοιας
της συμμετρίας, η συμβολή του ισχυρού προγράμματος στην κοινωνιολογία της επιστημονικής γνώσης (Σχολή του Εδιμβούργου) και το άνοιγμα του «μαύρου κουτιού» (λογική, ορθός λόγος, κανόνες), η σημασία των πολιτικών της αντιστροφής και της ανάδρασης, καταλήγοντας στις προσεγγίσεις της αναστοχαστικότητας και τη συμβολή της
εθνογραφίας. Στο πέρας αυτής της διαδρομής, «φωτίζονται» φιλοσοφικές όψεις της επιστήμης και τεχνολογίας, όπως της ουσιοκρατίας και του νομιναλισμού, ενώ παράλληλα εξετάζεται η ιδεολογία της αναπαράστασης και τα εγχειρήματα αμφισβήτησης της, υπό το πρίσμα της αναστοχαστικότητας. Τα ανωτέρω αποτελούν τη γέφυρα για τη θεματολογία που αναπτύσσεται στο δεύτερο μέρος του μαθήματος, το οποίο επικεντρώνεται στην
κοινωνική οργάνωση των επιστήμων και στα τεχνολογικά συστήματα – δίκτυα που τις συνοδεύουν. Περαιτέρω, αναλύεται η επιστήμη ως πολιτισμικό φαινόμενο συνδυαστικά του τρόπου παραγωγής της γνώσης. Σε αυτό το πλαίσιο, προσεγγίζονται ζητήματα που αφορούν, μεταξύ άλλων, στην επιστημονική και τεχνολογική πολιτική, στην παραγωγή της επιστημονικής γνώσης και στην αναπαραγωγή ανισοτήτων/διακρίσεων που βασίζονται στο φύλο, τη φυλή, την κοινωνική τάξη, την ιδιότητα της/του πολίτη κ.ο.κ. με τη διαμεσολάβηση της τεχνολογίας, στη δημόσια κατανόηση των επιστημών, τεχνοεπιστημονικής έρευνας και εμπορευματοποίησης κ.α. Πριν από την ολοκλήρωση των διαλέξεων του μαθήματος, θα παρουσιασθούν σύγχρονα πεδία μελέτης και έρευνας της κοινωνιολογίας της επιστήμης και της τεχνολογίας ενισχύοντας την κοινωνιολογική φαντασία των φοιτητριών/ητών, εξετάζοντας την ηθική τάξη της αναπαράστασης και τα περιθώρια της αναστοχαστικότητας στην εποχή της γενετικής μηχανικής, της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ)/αλγορίθμων και της ρομποτικής στο πλαίσιο των πρόσφατων τεχνοεπιστημονικών «ανακαλύψεων».
Περίγραμμα Μαθήματος – Διδακτέα Ύλη
1η Εβδομάδα: Σύντομη εισαγωγή στο περιεχόμενο του μαθήματος.
                           Παρουσίαση κύριας βιβλιογραφίας.
                           Επεξήγηση των μεθόδων διδασκαλίας και αξιολόγησης.
                           Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία της Επιστήμης και της Τεχνολογίας.
2η Εβδομάδα: Γενεαλογίες της Κοινωνιολογίας της Επιστήμης και της Τεχνολογίας.
3η Εβδομάδα: Επιστήμη, Τεχνολογία και Σχετικισμός - Κοινωνική Κατασκευασιοκρατία.
4η Εβδομάδα: Η Επιστήμη ως Κοινωνικός Θεσμός και κοινωνική πρακτική.
                           Η αμφισβήτηση του λειτουργισμού στην κοινωνιολογία της επιστήμης.
5η Εβδομάδα: Το ισχυρό πρόγραμμα της κοινωνιολογίας της επιστημονικής γνώσης.
6η Εβδομάδα: Μελέτες εργαστηρίου.
7η Εβδομάδα: Θεωρία δικτύου δρώντων.
8η Εβδομάδα: Θεωρία της αναστοχαστικότητας και εθνογραφία.
9η Εβδομάδα: Επιστημονική και Τεχνολογική Πολιτική.
10η Εβδομάδα: Φύλο-Φυλή-Τάξη, Επιστήμη και Τεχνολογία: Η Αναπαραγωγή των ανισοτήτων και των διακρίσεων.
11η Εβδομάδα: Τεχνοεπιστήμη, έρευνα και εμπορευματοποίηση.
12η Εβδομάδα: Σύγχρονα πεδία μελέτης και έρευνας στην κοινωνιολογία της επιστήμης και της τεχνολογίας στην εποχή της γενετικής μηχανικής, της ΤΝ/αλγορίθμων και της ρομποτικής.
                                             Προβολή οπτικοακουστικού υλικού και συζήτηση.
13η Εβδομάδα: Ανακεφαλαίωση των θεµατικών ενοτήτων του µαθήµατος.
                              Επιστήμη, Τεχνολογία, Κοινωνία και αναστοχαστικότητα.

Ημερομηνία δημιουργίας

Δευτέρα 3 Οκτωβρίου 2022